Charlotte Salomon

Charlotte Salomon was een Joodse vrouw, geboren in Berlijn in 1917.
Ze heeft een opvallende familiegeschiedenis en moet op de
vlucht voor de Nazi’s.

WP_20171209_12_33_38_ProCharlotteSalomonZelfportret

Charlotte Salomon, zelfportret.


In Zuid-Frankrijk vindt ze tijdelijk een plaats om te leven
totdat ze er wordt opgepakt om vermoord te worden
in 1943 in Auschwitz.
Op het eind van haar leven gebruikt ze haar schildertalent
om een soort totaalkunstwerk te maken met de titel
Leven? Of theater?
Dat werk is nu, integraal, te zien in het Joods Historisch Museum
in Amsterdam. Voor het eerst.
Gisteren was is daar.

Met als basisidee en een structuur van een toneelstuk met zang
zie je honderden gouaches als ontwerpen voor toneelscene’s voorbij komen.
Allerlei emothies komen in het verhaal voorbij.
Tekst speelt daarbij een belangrijke rol.
Direct als onderdeel van de voorstelling of als een extra laag
op doorzichtig papier. Met eigen vorm en boodschap.
Een verhaal dat op veel plaatsen wringt. Wat mij betreft hét kenmerk
van een goed kunstwerk.

Natuurlijk maakte ik ook een paar foto’s.
De foto’s proberen niet een overzicht te geven van het werk Leven? Of theater?
Op zijn best geeft het een eerst indruk van de werkwijze van
Charlotte Salomon.

WP_20171209_12_10_36_ProCharlotteSalomonHeelVeelTekst

Charlotte Salomon. Een pagina met heel veel tekst. Ieder figuur heeft tekst op zich geschreven.


WP_20171209_12_10_57_ProCharlotteSalomonNaHabeIchEuchNichtEhreGemachtWasGehtMichIhrSingenAn

Charlotte Salomon, Na habe Ich euch nicht ehre gemacht…Was geht mich ihr singen an. Soms als een stripverhaal.


WP_20171209_12_11_54_ProCharlotteSalomon

Charlotte Salomon. Soms zijn de pagina’s donker en dromerig. Ontbreekt tekst.


WP_20171209_12_15_58_ProCharlotteSalomon

Charlotte Salomon. Soms gebruikt ze lichtere kleuren. Is dat weemoed?


WP_20171209_12_16_12_ProCharlotteSalomonLiebenSieMichEigentlich

Charlotte Salomon, Lieben sie mich rigentlich. Twijfel, persoonlijk.


WP_20171209_12_22_04_ProCharlotteSalomonGefaulenztHabtIhrGenugInEuremLeben

Charlotte Salomon, Gefaulenzt habt ihr genug in eurem leben. Beschouwend, met afstand. Tekst van de vijand gebruikend. Confronterend.


Het is geen wandelingetje in het park.
Het is aangrijpend en overweldigend.
Meer dan een bezoek is aan te raden.

Of misschien de speciaal opgezette website:

SpecialeWebsite

Advertenties

Banteay Srei, Angkor

De oppervlakte van deze niet-koninklijke tempel
is relatief klein. De gopuras zijn relatief klein,
Het bouwplan is eenvoudig: een weg leidt naar een vierkant,
ommuurd gebied met daarbinnen kapellen.
De versiering is overdadig.
Iedere centimeter is bedekt.
Je kijkt je ogen uit.
Vandaag een eerste serie foto’s.
Ze zijn vooral van de weg naar de tempel.

Er zijn veel toeristen die dag.
Vooral Japanse toeristen.
Dat maakt foto’s maken al moeilijk maar
dan is er ook nog de felle zon.
Je mag niet overal lopen dus sommige foto’s hebben een
lichtinval die ik liever niet gezien had.

DSC_1770BanteaySreiEenDeurInVolleGlorie

Direct zie je de typische versiering van de deuren. Zowel de deurstijlen, soms rijk gebeeldhouwde pilaren alsook de ruimte boven de deur. Het beeldhouwwerk gaat soms bijna verder dan een strikt relief. Sommige elementen worden bijna driedimensionaal uitgevoerd. Het doet bijna barok aan als dat geen aanduiding was voor westerse kunst.


De hier gebruikte restauratietechniek heet ‘anastylosis’.
Een manier van werken die niet zonder nadelen is.

Wikipedia:

Anastylosis (from the Ancient Greek: αναστήλωσις, -εως; ανα, ana = “again”, and στηλόω = “to erect [a stela or building]”) is an archaeological term for a reconstruction technique whereby a ruined building or monument is restored using the original architectural elements to the greatest degree possible. It is also sometimes used to refer to a similar technique for restoring broken pottery and other small objects.

Anastylosis has its detractors in the scientific community. In effect, the method poses several problems:

  1. No matter how rigorous preparatory studies are, any errors of interpretation will result in errors, often undetectable or incorrigible, in reconstruction.

  2. Damage to the original components is practically inevitable.

  3. An element may be, or may have been reused in, or may have originated in, different buildings or monuments from different periods. To use it in one reconstruction obviates its use in others.

Helaas kon ik deze tekst niet in het Nederlands vinden.
Maar het komt neer op een restauratietechniek die bij
een ruine de overgebleven delen zoveel mogelijk hergebruikt
om een reconstructie te maken.

Nadelen zijn dat zelfs bij een goede voorbereiding,
er fouten gemaakt worden die je niet snel zult zien.
Daarnaast zal er altijd origineel materiaal verloren gaan.
Dat lijkt me het belangrijkste argument.
Dan kom je ook nog op het punt dat vondsten op zich
hergebruikt kunnen zijn geweest van eerdere bouwprojecten.
Iets wat je verwerkt in reconstructie ‘B’ kan niet
gebruikt worden bij de reconstructie van ‘A’.

Gevolg is wel dat je een heel mooie indruk krijgt
van hoe het misschien had kunnen zijn.
In dit geval zijn een deel van de originele beelden
vervangen. De originele beelden zijn in Phnom Penh
of andere verzamelingen.

DSC_1771BanteaySreiDezelfdeVoorstellingKomtVakerTerug

Detail van de versiering boven de deur. Als ik de gids goed interpreteer is dit een afbeelding van Indra op de olifant met drie hoofden, Airavata.


DSC_1772BanteaySrei

De tempel is geconsecreerd (plechtig in gebruik genomen) op 22 april 967. (Is dus 1050 jaar oud)


DSC_1773KapiteelLangsDeKantVanHetPad

Kapiteel langs de kant van de weg.


DSC_1774ToegangspadNaarHetTempelcomplex

Gezicht op de weg met de grensstenen die de weg markeren.


DSC_1775BanteaySreiZoDelicaat


DSC_1776BanteaySreiKopVanEenFantasieDier

De kop van een fantasiedier. We zullen hem nog vaak zien. Misschien heeft hij een naam. De wereld van het Hindoeisme is nog greotendeeld een mysterie voor mij.


DSC_1777BanteaySreiDeur


DSC_1777BanteaySreiDeurDetail

Narasymha grijpt Hiranyakasipu.


Wikipedia:

Narasimha (man-leeuw) is beschreven als de vierde avatara (incarnatie) van Vishnoe in de oudere teksten van het hindoeïsme. Hij heeft een menselijk onderlichaam, het bovenlichaam van een leeuw en heeft ook de klauwen en de kop van een leeuw.

DSC_1779BantaeySreiDergelijkePrachtigeKolommenZieJeOokInIndia

Details van een deurstijl.


DSC_1780BanteaySreiHetOmmuurdeComplex

Daar ligt dan de tempel Banteay Srei. Binnenkort meer.


Breda Photo / Graphic Matters

Beide organisaties houden dapper vast aan hun festivals
maar stonden ze tot voor kort overal in de binnenstad
van Breda, nu worden ze verbannen naar een leegstaand gebouw.

WP_20171015_15_39_52_ProBredaPkotoGraphicMatters

Breda Photo / Graphic Matters.


Vanmiddag bezocht ik hun tentoonstellingen.
Dan loop je zo van de een in de ander.
Breda Photo organiseerde ‘mixing / Memory and desire’.
Graphic Matters organiseerde ‘The Design of Dissent’,
‘Speak up!’, ‘Dreaming of Mass Behaviour’,
‘Wall flowers are blooming’ en ‘Grid the gap’.

Zo was er een eerbetoon aan Klaus Staeck.
Met bijvoorbeeld:

WP_20171015_13_49_27_ProPosterVanKlausStaeckNaarTheFourHorsemen

Dit is een poster die een werk van Albrecht Dürer uit 1498 als uitgangspunt nam.

AlbrechtDürerTheFourHorsemenFromTheApocalypseWoordcut1498

Albrecht Dürer, The four horsemen from the apocalypse, woordcut, 1498.


Klaus wie?

WP_20171015_13_49_39_ProKlausStaeck

Klaus Staeck.


WP_20171015_14_35_28_ProLisaSpilliaert_ClareSpilliaertHotelRedShoes

Van Breda Photo (!) was dan deze film: Lisa Spilliaert & Clara Spilliaert, Hotel Red Shoes.


WP_20171015_14_39_43_ProLisaSpilliaert_ClareSpilliaertHotelRedShoesText

Lisa Spilliaert & Clara Spilliaert.


WP_20171015_14_40_50_ProTomCalleminFreefall

Deze foto van Tom Callemin is inderdaad schitterend. Bovendien hing ‘Free fall’ erg mooi.


WP_20171015_14_41_49_ProTomCalleminFreefallAndOthers

Tom Callemin.


WP_20171015_14_45_01_ProJohnYates1995

Van foto’s naar posters was een kleine stap. Deze poster van 1995 van John Yates is in de VS nog steeds actueel.


WP_20171015_15_03_29_ProNickLiefhebber

Twee mooie werken van een moderne designer die in een project oude technieken kon leren en toen het volgende maakte:


WP_20171015_15_03_10_ProNickLiefhebberTerrarium

Nick Liefhebber, Terrarium.


WP_20171015_15_03_20_ProNickLiefhebberTerrarium

Nog een van Nick Liefhebber.


WP_20171015_15_04_27_ProIn50DaysIHopeDonaldTrumpDies

De voorbereiding voor een optocht volgende week: In 50 days I hope…..


WP_20171015_15_05_04_ProHopeforMoreArt

Ja, meer kunst!


WP_20171015_15_37_47_ProMichelWalpot

Michel Walpot.


WP_20171015_15_39_13_ProDoganArslan

Dogan Arslan.


WP_20171015_16_51_20_ProTheDesignOfDissent

WP_20171015_16_51_45_ProSpeakUp

Save

Anton Heyboer

WP_20171006_14_15_42_ProAnronHeyboerText03WP_20171006_14_15_42_ProAnronHeyboerText02WP_20171006_14_34_44_ProAntonHeyboerHeyboer1973GelatinezilverdrukWP_20171006_14_15_42_ProAnronHeyboerText01


WP_20171006_14_20_39_ProAntonHeyboerDocumentaIII1963Ets

Anton Heyboer, Documenta III, 1963, ets. Deze afbeelding wordt gevormd door twee grote bladen, twee grote etsen.


De tentoonstelling die ik afgelopen vrijdagmiddag
in het Gemeente Museum in Den Haag zag
van het werk van Anton Heyboer is zonder twijfel,
een van de moeilijkste tentoonstellingen die ik dit jaar heb gezien.
Misschien wel van de afgelopen jaren.
Ook ik ken de filmpjes van die rare man met vijf vrouwen
die in heel primitieve omstandigheden woont.
Die zich er niet voor schaamt, nee,
die met zijn manier van leven te koop loopt.
Die de kunstwereld te kijk wil zetten als een vreemde
wereld, maar die zelf heel, heel vreemd overkomt.

Dan nu, serieus naar zijn werk gaan kijken.
Vooroordelen proberen los te laten
(ze zitten al heel lang in dat hoofd).
Moeilijk.

Het interview door Netty Rosenfeld (1921 – 2001),
‘Een mens is ook maar een mens’ uit 1969,
in zwart-wit, helpt.
Je ziet daarin een man die weet wat er in de wereld gebeurd
maar die bewust zijn eigen keuzes maakt.
Niet meegaat in wat algemeen geaccepteerd is maar
eigen regels opstelt en die naleeft.
Regels opstellen is tot daar aan toe, maar naleven,
daar is durf en doorzettingsvermogen voor nodig.
De keuzes die hij maakt zijn alles behalve eenvoudig.
Dit is geen dwaas.

WP_20171006_14_25_52_ProAntonHeyboerHetGoedeMoment1963Ets

Foto’s maken met je telefoon was moeilijk. Het licht is waarschijnlijk prima voor de werken op papier maar voor de camera minder geschikt. Anton Heyboer, Het goede moment, 1963, ets. Je kunt zeggen wat je wil van Heyboer maar dit is niet zomaar in elkaar geflanst. Dit zijn 27 grote etsen die samen 1 afbeelding vormen. 5 Meter breed, ruim 3 meter hoog. Je hoeft het niet mooi te vinden of te begrijpen maar dit maak je niet even op een achternamiddag zonder na te denken.


WP_20171006_14_26_23_ProAntonHeyboerVoorbereidingVoorHetGoedeMoment1963Ets

Dat dit ontwerp in een eenvoudige multomap zit vind ik mooi.


WP_20171006_14_26_37_ProOntwerpschetsenVoorHetGoedeMoment1963Ets

Nog twee ontwerpen, overdenkingen. Op briefpapier van J.H. Piers, plastisch chirurg in Amsterdam.


WP_20171006_14_28_52_ProAntonHeyboerMerktekenOpHetGoedeMoment1963Ets

De haast obsessieve manier waarop Anton Heyboer duidelijk wil maken dat een werk van hem is, doet me denken aan de rode stempels op Chinese kunstwerken. Daar zie je vaak zo’n afdruk van een stempel voorzien van tekst die er met de hand bijgeschreven is. Hier zie je ook die rode kleur, tekst en oets dat op vingerafdrukken lijkt. Op de tentoonstelling zie je steeds andere manieren om duidelijk te maken door wie het werk gemaakt is, om echtheid vast te stellen. Dit is van lang voor de opname met Andre van Duin in 1996.


WP_20171006_14_35_39_ProHeyboerMerktekenOpFotos

Op de foto’s die op de tentoonstelling hangen zie je dit merkteken. Heyboer Goats milk & cheese, Den Ilp, Noord Holland.


WP_20171006_14_38_34_ProAntonHeyboerParapsychologie3eSchilderij1962ZinkEnTeerOpHout

Anton Heyboer, Parapsychologie, 3de schilderij, 1962, zink en teer op hout.


WP_20171006_14_43_47_ProAntonHeyboerCreationOfAnEtching1979GelatineprintEnOlieverfOpAlluminium

Een voorbeeld van de foto’s die of Anton Heyboer zelf maakte of een van de vrouwen. Vervolgens beschildert Anton Heyboer de foto met ‘het systeem’.


WP_20171006_14_47_06_ProAntonHeyboerZonderTitel1975OlieverfEnLakverfOpDoek

Anton Heyboer, Zonder titel, 1975, olieverf en lakverf op doek. Op veel van zijn werk zie he dingen terug van zijn systeem. Nummers, cirkels, elkaar kruisende lijnen en eenvoudige mensverbeeldingen.


WP_20171006_14_52_03_ProAntonHeyboerWorld1976OlieverfOpDoek

Teksten, heel veel teksten. Daar zit ook wel een probleem. Niet dat Anton Heyboer teksten gebruikt op zijn werk maar de interpretatie ervan is een probleem. Vaak is de naam van het werk een van de teksten. Zoals hier. Anton Heyboer, World, 1976, olieverf op doek. Maar die teksten zijn niet eenduidig. Wat is de belangrijkste tekst. Wat wordt er bedoeld.


WP_20171006_14_55_41_ProAntonHeyboerMeIsToExistIIsCreation1974OlieverfOpDoek

Anton Heyboer, Me is to exist I is creation, 1974, olieverf op doek.

WP_20171006_14_55_41_ProAntonHeyboerMeIsToExistIIsCreation1974OlieverfOpDoekDetail


WP_20171006_14_56_14_ProAntonHeyboerZonderTitel1975OlieverfOpDoek

Anton Heyboer, Zonder titel, 1975, olieverf op doek.


WP_20171006_14_56_39_ProAntonHeyboerToFallIsReasonToLife1974OlieverfOpDoek

Anton Heyboer, To fall is reason to life, 1974, olieverf op doek.

WP_20171006_14_57_00_ProLifeAndLivingIsTheMovingOfExcistenceAntonHeyboer197x

Op hetzelfde doek staat: Life and living is the moving of excistence, Anton Heyboer, 197x (datering mij onduidelijk).

WP_20171006_14_56_39_ProAntonHeyboerToFallIsReasonToLife1974OlieverfOpDoekDetail

Anton Heyboer, To fall is reason to life, 1974, olieverf op doek. Detail.


WP_20171006_14_58_11_ProAntonHeyboerMensZonderIllusies1966EtsOndertekening

Ondertekening van: Anton Heyboer, Mens zonder illusies, 1966, ets.

WP_20171006_14_58_24_ProAntonHeyboerMensZonderIllusies1966Ets

Anton Heyboer, Mens zonder illusies, 1966, ets.


WP_20171006_15_00_13_ProAntonHeyboerManZietNaarZijnBloed1970EtsEnCollageOpPapier

Een voorbeeld van hoe Anton Heyboer bezig was de echtheid van zijn werk duidelijk te maken. Op een van de eerste etsen zijn later stukken papier toegevoegd. Door Anton zelf. Dat wil zijn handtekening in ieder geval bewijzen. Anton Heyboer, Man ziet naar zijn bloed, 1970, ets en collage op papier.

WP_20171006_15_00_13_ProAntonHeyboerManZietNaarZijnBloed1970EtsEnCollageOpPapierDetail

De handtekening is over de toevoegingen en het eerste werk aangebracht.


WP_20171006_15_41_48_ProHetSysteemVanAntonHeyboer

Het systeem van Anton Heyboer. In de catalogus is de tekst uit 1976 van Hans Locher opgenomen waarin hij probeert het systeem van Anton Heyboer en de ontwikkelingen daarin te volgen.


WP_20171006_15_41_59_ProAntonHeyboerEtsplaatVanHetSysteem

Anton Heyboer, Etsplaat van het systeem.


WP_20171006_15_43_35_ProEenVanDeVijfPanelenVanAntonHeyboerVrijLijden1967Ets

Een van de vijf panelen van het werk met de titel Vrij lijden van Anton Heyboer uit 1967, ets.

WP_20171006_15_43_52_ProAntonHeyboerVrijLijden1967Ets

Anton Heyboer, Vrij lijden, 1967, ets.

WP_20171006_15_45_26_ProAntonHeyboerEigenDruk

De ondertekening van Anton Heyboer met de aantekening: Eigen druk.


WP_20171006_17_31_44_ProAntonHeyboerFotoUitCatalogus

Bij de tentoonstelling verscheen ook een mooie catalogus met veel stof tot nadenken.


Velen zien Anton Heyboer (1924 / 2005) als de belangrijkste volkskunstenaar van Nederland.
Hij is niet alleen beroemd door zijn werk, maar vooral ook om zijn leven.
Desondanks is het veertig jaar geleden dat in een groot Nederlands museum een tentoonstelling van zijn werk te zien was.
Heyboer staat vooral bekend als die dwaas met vijf vrouwen, zijn persiflage van het kunstenaarsgenie en om zijn handelsmerk: de kip.
Maar wie weet nog dat zijn werk in de jaren zestig wordt aangekocht door het Museum of Modern Art in New York?
Dat hij in 1964 op Documenta III exposeert en dat hij met Francis Bacon (1909 – 1992), David Hockney (geb. 1937) en Jean Dubuffet (1901 – 1985) in 1975 in het Los Angeles County Museum of Art wordt gepresenteerd als een van de belangrijkste Europese schilders van dat moment?
En dat zijn werk tot halverwege de jaren zeventig actief wordt aangekocht en geëxposeerd door het Gemeentemuseum Den Haag en Stedelijk Museum Amsterdam?

Save

Schetsboeken van Isaac Israëls

Wikipedia:

Isaac Lazarus Israëls (Amsterdam, 3 februari 1865 – Den Haag, 7 oktober 1934) was een van de voornaamste Nederlandse schilders uit de groep van Amsterdamse Impressionisten. Naast zijn schilderwerk was hij tekenaar en aquarellist en maakte hij pastels, etsen en litho’s.

WP_20171006_15_54_01_ProSchetsenVanDeStad

Wikipedia (vervolg):

Opgeleid in het atelier van zijn vader Jozef Israëls, een van de meesters uit de Haagse School, liep hij nauwelijks een paar jaar academie in Den Haag, van 1880 tot 1882. Hij bleef verder autodidact, naast zijn vader. In 1881 debuteerde hij met De repetitie van het signaal op de Tentoonstelling van Levende Meesters in Den Haag. Het schilderij werd, nog voor het af was, gekocht door Hendrik Willem Mesdag.

WP_20171006_15_53_46_ProIsaacIsraelsDeelVanDeSchetsboekenInDeCollectieVanGemeenteMuseumDenHaag

Een klein deel van de schetsboeken in de collectie van het Haags Gemeente Museum.


Wikipedia (vervolg):

Hij bleef in Amsterdam wonen tot 1908. Daar maakte hij kennis met het mondaine stadsleven en ontmoette er George Breitner en Willem de Zwart, die zijn schildersvrienden werden. Hij werd de schilder van het turbulente nachtleven met een vrije, zwierig impressionistische toets. In 1904 trok hij voor het eerst naar buiten met de schildersezel om er aan plein-airschilderen te doen en aldus het directe licht op doek te verwerken in strand- en duinenscènes.

WP_20171006_15_54_37_ProIsaacIsraelsTafelMetAllerleiVoorwerpen

Even inzoemen: een tafel met allerlei voorwerpen.


Wikipedia (vervolg):

Van 1905 tot 1913 leefde Israëls in Parijs, waar hij onder de indruk kwam van Edgar Degas en van het werk van Henri de Toulouse-Lautrec. Hij had er zijn atelier op de Boulevard de Clichy. Hij schilderde er de specifiek Parijse motieven: het publiek in de parken, de cafés, cabarets en bistro’s, naast de circus- en kermisacrobaten.

WP_20171006_15_54_47_ProIsaacIsraelsSchetsboekNr63

Schetsboek nummer 63 van Isaac Israëls.


Wikipedia (vervolg):

In 1923 keerde hij terug naar Den Haag. Hij ging voorgoed aan de Haagse Koninginnegracht 2 wonen, in het huis van zijn ouders, die eerder op Koninginnegracht nr. 6 woonden. In het koetshuis van nr. 2 hadden Isaac en zijn vader ieder een eigen atelier. De vader van Israëls was overleden in 1911. In 1928 won Isaac op het kunsttoernooi van de Olympische Spelen een gouden medaille in de categorie schilderkunst met het werk Ruiter in roode rok (ook wel getiteld Ruiter met de rode jas, De rode rijder of De roode ruiter).

 

Israëls overleed thuis, op 7 oktober 1934, twee dagen nadat hij werd aangereden door een auto, waar hij geen uitwendige verwondingen door had opgelopen.

WP_20171006_15_55_15_ProIsaacIsraelsStraatgezicht

Isaac Israëls, schets van een straatgezicht.


Ik hoorde dat er geluisterd werd

Afgelopen vrijdag was ik bij de voorstelling
van Armando en Oleg Lysenko ‘Ik hoorde dat er geluisterd werd’.

WP_20170929_22_10_42_ProArmandoProgrammaIkHoordeDatErGeluisterdWerd

Amando vertelt en Oleg Lysenko speelt accordion in De Nieuwe Veste in Breda.


De avond begon met een korte film met als thema ‘het
schuldige landschap’. Het landschap kan prachtig zijn
maar is getuige geweest van allerlei, soms verschrikkelijke
gebeurtenissen en is in die zin ‘schuldig’.
Daarna volgde een interview dat eindigde in een
vraag en antwoordspel met de aanwezigen.
Na een korte pauze waarin werk gesigneerd werd door Armando
begon het vertellen en de wisselwerking met de muziek.

WP_20170929_19_54_24_ProArmandoEnInteviewster

Het interview en vragenstellen.


WP_20170929_21_02_53_ProOlegLysenkoBrengtDeTafelVanArmandoOpOrde

Oleg Lysenko brengt de tafel van Armando op orde.


WP_20170929_21_15_52_ProEenOudeBekendeTijdensHetSigneren

Armando met een oude bekende tijdens het signeren.


Je zou kunnen zeggen: het is een oude kunstenaar die
zich zelf nog eens aan het publiek wil laten zien,
aan de fans.
Maar dat is te kort door de bocht.
Als het signeren voorbij is concentreert Armando zich
op zijn rol in de voorstelling nadat hij heeft
vastgesteld dat Oleg op de huiste plaats staat.
Hij controleert het licht, het geluid, de teksten.
Dit is een man die actief aan het werk is.
De wisselwerking van tekst en muziek nog een keer onderzoekt.

WP_20170929_21_17_32_ProDeLaatsteAfstemming

Nog een laatste afstemming tussen schrijver en muzikant.


WP_20170929_22_08_21_ProNaAfloop

Het werk zit er op. Schoonheid is niet pluis.


WP_20171001_10_22_24_ProArmandoDierenpraatEnandereDierverhalen

Op de avond waren er boeken van Armando en CD’s van Oleg Lysenko te koop. Ik kocht dit boek van Armando. Dierenpraat en andere dierverhalen.


WP_20171001_10_36_02_ProGesigneerdDoorArmando

Bij het signeren vroeg Armando wat de datum was. Iemand zei: 28 september. Dat is de datum die Armando dan ook gebruikte bij het signeren. Dat het al 29 september was maakt het alleen maar bijzonder.


WP_20171001_10_40_30_ProOlegLysenkoGulag

Van Oleg Lysenko kocht ik zijn CD Gulag. Dit is de muziek die hij ook op deze avond speelde.


Het was genieten.
De inzet en schoonheid spatten van de avond af.

Pasqual Calbó I Caldés

Tijdens de vakantie op Menorca wilden we ook
naar Museu de Menorca. Het museum is gehuisvest
in een voormalig klooster in Mahon en heeft
de belangrijkste collectie oudheden van het eiland.
Onderdeel daarvan is een voorwerp dat aan een stier
doet denken en invloeden vanuit de Griekse eilanden
zou kunnen onderbouwen.
Dat had ik graag gezien.
Bij het museum aangekomen was het goede nieuws
dat de entree gratis was maar het slechte nieuws was
dat de vaste collectie tot ergens volgend jaar niet te zien is.
Daarvoor in de plaats was er een tentoonstelling met werk
van Pasqual Calbó I Caldés (1752 – 1817).

Zo heeft ieder nadeel weer een voordeel.
Pasqual Calbó I Caldés bleek een interessant persoon te zijn.

Hieronder vat ik zijn tijd en zijn leven even kort samen.
De informatie is afkomstig uit de mooie catalogus
(in Spaans, Catalaans en Engels).

WP_20170927_19_29_47_ProCatalogusPasqualCalboICaldes

De drietalige catalogus.


In 1712 bezet Engeland Menorca. Dat wordt internationaal
bevestigd in Artikel 11 van de Vrede van Utrecht (!)
De Engelsen (Anglicaans) geven de inwoners veel vrijheid.
Zo wordt Mahon een vrijhaven, wordt de inquisitie onderdrukt en
blijft het Catalaans de taal van het eiland.
Hierdoor ontstaat er veel handel en blijven mensen uit allerlei
landen wonen in Mahon. Zo ook de voorouders van Calbó.
De handel brengt welvaart en er ontstaan een bourgeoisie.
De ontwikkeling van Ciutadella remt af.
De vrije handel brengt boeken en ideeën en kunstenaars.

In 1752 wordt Pasqual Calbó I Caldés geboren.

Van 1756 tot 1763 bezetten Franse troepen Menorca. Daarna
komen de Engelsen terug.

In 1770 gaat Pasqual Calbó naar Italië en Oostenrijk. Hij bezoekt
Venetië, Rome en Wenen. In de tijd van de Verlichting krijgt de
kunstenaar hier zijn opleiding.

In 1780 gaat hij terug naar Menorca.

In 1782 wordt Menorca dan Spaans bezit.

In 1787 gaat Pasqual Calbó naar Havanna in Cuba, New Orleans en
Santa Domingo.

In 1790 keert hij terug naar Menorca en legt zich naast het schilderen
toe op les geven. Eerst in schilderen maar later in heel uiteenlopende
onderwerpen. Zijn studies liggen vast, in zijn handschrift,
in een groot boek.

In 1798 zullen de Britten het eiland nog drie jaar bezetten maar
daarna gaat het eiland weer over in Spaanse handen.

Op 12 april 1817 overlijdt Pasqual Calbó I Caldés.

WP_20170915_11_15_59_ProPasqualCalboICaldesSelfPortraitCa1776-1778PencilOnPaper

Bij de beschrijving van de werken die ik hier laat zien volg ik de Engelse toelichting uit de eerder genoemde catalogus. Pasqual Calbó I Caldés, Self portrait, circa 1776 – 1778, pencil on paper.


WP_20170915_11_21_53_ProPasqualCalboICaldesPortraitOfFrancescPauliISoliveret1781OilOnCanvas

Dit en het volgende werk vormen een stel. Dit zijn de portretten van een broer en zus. Beide met een hondje. Dit is veel vrijer dan het classicisme dat voor deze tijd opgang maakte. Pasqual Calbó I Caldés, Portrait of Francesc Pauli I Soliveret, 1781, oil on canvas.


WP_20170915_11_22_10_ProPasqualCalboICaldesPortraitOfAntoniaPauliISoliveret1781OilOnCanvas

Pasqual Calbó I Caldés, Portrait of Antonia Pauli I Soliveret, 1781, oil on canvas. Okay het is misschien geewn groots schilder maar wat mij aanspreekt is dat iemand in betrekkelijke isolatie, kunstenaar wordt, naar Wenen en Venetie gaat en later naar New Orleans. Daarna gaat hij zich ook nog aan wetenschap wijden. Boeiend!


WP_20170915_11_23_26_ProPasqualCalboICaldesDanceOfTheNegroesInSantoDomingoCa1788-1790OilOnCanvas

Pasqual Calbó I Caldés, Dance of the negroes in Santo Domingo, circa 1788 – 1790, oil on canvas. De meeste schilderijen van Nederlandse schilders van taferelen in de kolonieen hadden andere onderwerpen.


WP_20170915_11_24_14_ProPasqualCalboICaldesTheWigSellerInSantoDomingoCa1788-1790OilOnSheetMetal

Nog een fascinerend onderwerp: Pasqual Calbó I Caldés, The wig seller in Santo Domingo, circa 1788 – 1790, oil on sheet metal. Een pruikenverkoper. Je ziet de man een pruik op een borstbeeld poederen terwijl kinderen vol aandacht toekijken.


WP_20170915_11_25_06_ProPasqualCalboICaldesPortraitOfAngelaSeguiIPoly1810OilOnCanvas

Pasqual Calbó I Caldés, Portrait of Angela Segui I Poly, 1810, oil on canvas. Portret van een rijke Menorcaanse. Verbeeldt ze piano/clavecimbel te spelen met haar rechterhand?


WP_20170915_11_26_23_ProPasqualCalboICaldesTheCardPlayersAnInterestingGameCa1790-1812InkWatercolourOnPaper

De toelichting op dit werk op papier is interessant maar volgt later nog eens een keer. Pasqual Calbó I Caldés, The card players (An interesting game), circa 1790 – 1812, ink, watercolour on paper.


WP_20170915_11_28_06_ProPasqualCalboICaldesWomanWithBasketsReturningFromTheMarketCa1790-1812WatercolourOnPaper

Twee werken die op de tentoonstelling precies anderom hangen dan ze in de catalogus staan afgebeeld. Het zijn twee werken maar ze krijgen samen een titel. Pasqual Calbó I Caldés, Woman with baskets returning from the market, circa 1790 – 1812, watercolour on paper. op de titel is wel wat af te dingen. De vrouw die daadwerkelijk een mand draagt met vis (rechts) valt wel onder de titel. De andere vrouw is een rijkere vrouw. Heeft misschien met de markt te maken maar de afbeelding verwijst daar niet naar.


WP_20170915_11_31_06_ProPasqualCalboICaldesDidacticWorksTreatisesCa1803-1812SepiaInkCharcoalIronTGallInkOnPaper

De grote verrassing. Pasqual Calbó I Caldés, Didactic works (Treatises), circa 1803 – 1812, sepia ink, charcoal, iron gall ink on paper.


WP_20170915_11_31_37_ProDeBinding

De binding laat duidelijk zien dat het om individuele handschriften gaat die pas na het maken van de handschriften een keer zijn samengevoegd.


WP_20170915_11_32_12_ProDeWerkingVanLenzen

Het boek ligt open bij een verhandeling over lensen en de lichtval.


WP_20170915_11_37_16_ProPasqualCalboICaldesDidacticWorksATreatiseOnCivilArchitectureColumnsCa1803-1812SepiaInkCharcoalIronTGallInkOnPaper

Pasqual Calbó I Caldés, een individeel blad. Ik denk dat het een blad is uit ‘A treatise on civil architecture’ is. Het blad met als titel ‘Columns’. Maar dat is een gok.


WP_20170915_11_38_16_ProAnderPerspectief

Nog een andere blik op het boek.


WP_20170915_11_39_08_ProMuseuDeMenorcaBinnenplaats

De binnenplaats van het voormalige klooster.


WP_20170915_11_40_29_ProHetTrapgat

Een trapgat in het museum.


WP_20170915_16_48_21_ProMuseuDeMenorca